Werkt een warmtepomp ook als het vriest?

Ja. Ook op de koudste dagen maakt een lucht-water warmtepomp van 1 kWh stroom ruim 2 kWh warmte. In een Britse meting in 742 woningen was het rendement op dagen tot 6 graden vorst nog 2,44. Warmte kost dan ongeveer €0,11 per kWh, tegen €0,155 met een cv-ketel op gas.

Vraag offertes aanBereken het voor jouw huis

Zelf doorgerekend met ons eigen rekenmodel Onafhankelijk Met bronnen

Redactie ZonnesomBijgewerkt 6 min lezen

Nu de winter begint, vragen veel mensen zich af of een warmtepomp dat aankan. Het klopt dat een warmtepomp minder zuinig wordt als het buiten kouder is. Hij moet dan meer moeite doen om warmte uit de buitenlucht te halen. Maar onderzoek uit het buitenland laat zien dat het verlies klein is.

In Nederland is het bovendien zelden echt koud. In De Bilt was het de laatste tien jaar gemiddeld 10 dagen per jaar kouder dan 0 graden. Kouder dan 5 graden vorst was het nog geen halve dag per jaar.

Hieronder lees je wat de metingen laten zien, hoe vaak het in Nederland vriest en wat een warmtepomp op een koude dag kost.

  • Goed om te weten2,44rendement van een lucht-water warmtepomp op de koudste dagen, tot 6 graden vorst (VK, 742 woningen)
  • Goed om te wetenminder dan 1 dagper jaar kouder dan 5 graden vorst in De Bilt, gemiddeld over de laatste tien jaar

Vraag vrijblijvend offertes aan

Vraag altijd meer dan één offerte aan, dan zie je wat een eerlijke prijs is. Een offerte is gratis en je zit nergens aan vast.

  • SlimsterAdvertentie

    Slimster koppelt je aanvraag aan maximaal vier specialisten bij jou in de buurt. Zo vergelijk je meerdere offertes.

    Vraag offertes aan

Offertes binnen? Upload ze in de gratis offertecheck. Wij leggen ze naast onze eigen berekening en laten zien welke de beste is.

Over onze links: koop je iets via een link naar een winkel, of vraag je offertes aan via een partner, dan krijgt Zonnesom een kleine commissie. Jij betaalt niets extra. Onze berekeningen en keuzes veranderen daar niet door. Bij offertepartners staat de partner met de hoogste vergoeding bovenaan.

Alles wat je moet weten

Reken het uit voor jouw huis

Wat levert een hybride warmtepomp jouw huis op?

Kies wat bij je past. Je ziet direct een advies, berekend met ons eigen rekenmodel.

Wat voor huis heb je?
Wanneer is je huis gebouwd?
In m3, van je jaarafrekening. Laat je het leeg, dan rekenen we met het gemiddelde voor dit type huis: 1.190 m3 (CBS, 2025).

Voor jouw huis, naast je cv-ketel

StapKostPer jaarTerug­verdiend
Hybride warmtepomp4.075 euro445 euroongeveer 9 jaar

Een hybride warmtepomp neemt ongeveer de helft van je gas over, met wat extra stroom (Milieu Centraal). Hoe meer gas je nu gebruikt, hoe meer hij oplevert. De kosten zijn na subsidie.

Een schatting met gemiddelde cijfers. In het gratis rapport rekenen we uur voor uur met jouw adres, dak en contract.

Wat laten de metingen zien?

Drie grote onderzoeken keken naar warmtepompen in de kou. Ze komen op hetzelfde uit:

  • Op de koudste dagen zakt het rendement maar een beetje. In het Britse onderzoek was het rendement over het hele jaar 2,80 (de middelste waarde). Op de koudste dagen, met een daggemiddelde tot 6 graden vorst, was het 2,44.
  • Het elektrische element doet bijna niets. Een warmtepomp heeft vaak een elektrisch element dat bijspringt als het heel koud is. In Duitse metingen in 77 bestaande huizen leverde dat element maar 1,3% van de stroom. De onderzoekers zeggen er wel bij dat de winters in die jaren vrij zacht waren.
  • Een gewone warmtepomp is genoeg waar het zelden kouder wordt dan 10 graden vorst. Dat schrijven Britse onderzoekers in het vakblad Joule, na een vergelijking van veldstudies uit Europa, Noord-Amerika en Azië. Dat geldt volgens hen voor het grootste deel van Europa. Ook ver onder nul is een warmtepomp veel zuiniger dan verwarmen op gas of met alleen elektrische verwarming.

De tabel zet de kerncijfers naast elkaar.

OnderzoekWat ze matenUitkomst
Energy Systems Catapult, VK (2023)742 lucht-water warmtepompen, november 2020 tot augustus 2022Rendement over het jaar 2,80. Op de koudste dagen, tot 6 graden vorst, 2,44
Fraunhofer ISE, Duitsland (2025)77 warmtepompen in bestaande huizen, 4 jaar gemetenLucht-water gemiddeld 3,4, van 2,6 tot 4,9. Het elektrische element leverde 1,3% van de stroom
Gibb e.a., Joule (2023)Veldstudies uit Europa, Noord-Amerika en AziëVer onder nul nog veel zuiniger dan gas of elektrisch verwarmen. Bij bijna 30 graden vorst tot twee keer zo zuinig als elektrische verwarming
KNMI, De Bilt (2016 tot en met 2025)Gemiddelde temperatuur per dag10 dagen per jaar onder 0 graden, 0,4 dag onder 5 graden vorst. Koudste dag: 6,6 graden vorst

Hoe vaak vriest het in Nederland?

Minder vaak dan je denkt. We telden in de daggegevens van het KNMI voor De Bilt hoe vaak het gemiddeld over een hele dag kouder was dan 0 graden en dan 5 graden vorst.

PeriodeDagen per jaar onder 0 gradenDagen per jaar onder 5 graden vorstNachten per jaar onder 10 graden vorstKoudste dag
2016 tot en met 2025100,40,26,6 graden vorst (28 februari 2018)
1996 tot en met 2025161,71,112,6 graden vorst (2 januari 1997)

De koudste dagen van de laatste tien jaar waren dus ongeveer even koud als de koudste dagen in het Britse onderzoek. Een daggemiddelde van 10 graden vorst kwam in de laatste tien jaar niet voor. Ook een nacht onder 10 graden vorst is zeldzaam. In de laatste tien jaar gebeurde dat alleen op 12 en 13 februari 2021.

Wat kost warmte op een koude dag?

We rekenen uit wat 1 kWh warmte kost. Een m³ gas geeft in een cv-ketel ongeveer 8,84 kWh warmte, net als in ons artikel over hoe zuinig een warmtepomp echt is. Een warmtepomp met een rendement van 2,44 maakt van 1 kWh stroom 2,44 kWh warmte.

VerwarmingRendementKosten per kWh warmte
Cv-ketel op gas, 1,37 euro per m³8,84 kWh warmte per m³€0,155
Cv-ketel op gas, 1,73 euro per m³8,84 kWh warmte per m³€0,196
Warmtepomp, Duits gemiddelde over het jaar3,4€0,076
Warmtepomp, Brits gemiddelde over het jaar2,80€0,093
Warmtepomp op de koudste dagen2,44€0,107
Alleen het elektrische element1,0€0,26

Stroom rekenen we voor €0,26 per kWh, inclusief belasting. Gas voor 1,37 euro per m³, de prijs waar Milieu Centraal mee rekent, en voor 1,73 euro per m³, de prijs van een nieuw vast contract op 9 november 2026.

Wat zie je? Ook op de koudste dagen is warmte van een warmtepomp ongeveer een derde goedkoper dan warmte van gas. Pas als het rendement onder 1,7 zakt, wordt gas goedkoper. Bij een gasprijs van 1,73 euro ligt die grens zelfs bij 1,3. Zo laag kwam het rendement in de metingen op de koudste dagen niet.

Alleen het elektrische element is duurder dan gas. Daarom is het goed dat het in de metingen zo weinig aansloeg.

En een hybride warmtepomp?

Een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel. Is het heel koud, of moet het water naar je radiatoren erg heet zijn, dan springt de ketel bij. Je zit dus nooit in de kou. Hoe vaak de ketel bijspringt, hangt af van de instellingen. Laat de installateur de warmtepomp zoveel mogelijk zelf doen, ook als het vriest. Uit de tabel hierboven blijkt dat dit bijna altijd goedkoper is.

→ Bekijk hier onze top 5 hybride warmtepompen

Waar let je op in de winter?

  • Houd de aanvoertemperatuur laag. Hoe heter het water naar je radiatoren moet, hoe lager het rendement. Isoleer waar het kan en kijk of je radiatoren groot genoeg zijn.
  • Zet de thermostaat 's nachts niet veel lager. Met een warmtepomp zet je hem 's nachts maar 1 of 2 graden lager. Anders moet hij 's ochtends hard werken op de koudste tijd van de dag. Meer in thermostaat lager zetten.
  • Houd de buitenunit vrij. Haal sneeuw en bladeren weg, zodat er lucht langs kan. Rijp op de buitenunit is normaal: de warmtepomp ontdooit zichzelf.
  • Kijk af en toe naar het elektrische element. Veel warmtepompen laten in de app zien hoeveel stroom het element gebruikt. Slaat het vaak aan als het niet hard vriest, vraag de installateur dan om de instellingen na te kijken.

Wat betekent dit voor jouw huis?

Of een warmtepomp bij jouw huis past, hangt meer af van je isolatie en je radiatoren dan van het weer. In de gratis huisanalyse vul je je adres en verbruik in. Je ziet dan wat een hybride of volledige warmtepomp in jouw huis oplevert, naast isoleren en andere stappen.

Vraag vrijblijvend offertes aan voor een warmtepomp Wij krijgen een vergoeding per aanvraag

Hoe we rekenden
  • Het rendement op de koudste dagen (2,44) en over het jaar (2,80) komt uit het Britse Electrification of Heat-project van Energy Systems Catapult. Het gaat om de middelste waarde van het hele systeem.
  • Het Duitse gemiddelde (3,4) en het aandeel van het elektrische element (1,3%) komen van Fraunhofer ISE.
  • Een m³ gas geeft in een cv-ketel ongeveer 8,84 kWh warmte. Kosten per kWh warmte = gasprijs gedeeld door 8,84, of stroomprijs gedeeld door het rendement.
  • De weercijfers zijn onze eigen telling in de daggegevens van KNMI-station De Bilt. Een dag telt als hij gemiddeld over 24 uur kouder was dan de grens. Bij de nachten kijken we naar de laagste temperatuur.
  • Bedragen zijn afgerond. Prijzen kunnen veranderen.

Onze top 5's

Uit onze eigen vergelijkingen: wat hierbij past, met onze nummer 1.

Koop je iets via een link naar een winkel, dan krijgt Zonnesom een kleine commissie. Jij betaalt niets extra en onze keuze verandert er niet door.

Veelgestelde vragen

Werkt een warmtepomp bij vorst?

Ja. In Britse metingen in 742 woningen was het rendement op dagen tot 6 graden vorst nog 2,44. De warmtepomp maakt dan van 1 kWh stroom 2,44 kWh warmte.

Is een warmtepomp in de winter duurder dan gas?

Nee, niet bij de rendementen uit de metingen. Op de koudste dagen kost warmte van een warmtepomp ongeveer €0,107 per kWh, tegen €0,155 van gas bij 1,37 euro per m³. Gas wordt pas goedkoper als het rendement onder 1,7 zakt.

Hoe vaak is het in Nederland kouder dan 10 graden vorst?

Bijna nooit. In De Bilt kwam een daggemiddelde van 10 graden vorst in de laatste tien jaar niet voor. Een nacht onder 10 graden vorst was er alleen op 12 en 13 februari 2021.

Heb je bij een warmtepomp een elektrisch element nodig?

Veel warmtepompen hebben er een voor de koudste dagen. In Duitse metingen leverde het element maar 1,3% van de stroom. Slaat het vaak aan, laat dan de instellingen nakijken.

Moet de thermostaat van een warmtepomp 's nachts lager?

Maar 1 of 2 graden, of helemaal niet in een goed geïsoleerd huis. Anders moet de warmtepomp 's ochtends hard werken, als het buiten het koudst is.

Zelf uitrekenen

Bronnen (6)

De cijfers in dit artikel komen uit deze bronnen en uit ons eigen rekenmodel.

  1. Energy Systems Catapult, Heat pumps shown to be three times more efficient than gas boilers
  2. Fraunhofer ISE, Wärmepumpen heizen auch im Altbau klimafreundlich
  3. Gibb, Rosenow, Lowes en Hewitt, Coming in from the cold: Heat pump efficiency at low temperatures, Joule
  4. KNMI, daggegevens van het weer in Nederland
  5. Milieu Centraal, hybride warmtepomp
  6. Overstappen.nl

Geschreven en gecontroleerd door de redactie van Zonnesom. Zie je een fout? Laat het ons weten.

Lees ook

Alles over verwarming →